Mayer Limon Fidanı

Limon (Citrus limon) Hakkında

Limon, yıl boyu çiçek ve meyve veren sürekli ürün tipi narenciyedir. Türkiye dünyada önemli ihracatçılardandır; Mersin, Hatay, Adana başlıca bölgelerdir.

Çeşitler

• Lamas: Yerli klasik; yuvarlak, orta-iri.
• Kütdiken: İri uzun meyve, ihracat tipi.
• Interdonato: İri ve uzun, çok erkenci.
• Mayer (Meyer): Ev/saksı, daha tatlı.
• Eureka, Lisbon: ABD ticari çeşitleri.

İklim ve Toprak

• Don eşiği: −2 °C — narenciyenin en hassası.
• Toprak: pH 6,0–7,5, drenajlı, tuzsuz.
• Saksıda da rahat yetişir; iç bölgelerde kış koruması şart.

Dikim ve Bakım

1. Mesafe: 4×5 m (dekara 50 ağaç).
2. Anaç: Sour orange (laymun anacı) klasik; üç yapraklı bodur sistemde.
3. Sulama: Yaz haftada 2 kez 50–70 lt; limonun susuzluk göstergesi yaprak kıvırma.
4. Gübreleme: Yılda 3–4 dönem azot + potasyum + demir.

Hastalık ve Zararlılar

Akdeniz meyve sineği (Ceratitis capitata), kırmızı örümcek, ungu, kök çürüklüğü başlıca sorunlardır. Yapraklarda çıkıntılı tüneller varsa portakal yaprak galeri güvesi vardır.

Hasat

Limonun kendine has avantajı: 4 ana hasat dönemi var. Mayhoş (yaz turfanda) Mayıs–Haziran, Birinci Mahsul Eylül, ana hasat Kasım–Şubat, geç hasat Mart–Nisan. 2.–3. yıl meyve, olgun ağaçtan 80–250 kg ürün.

Limonda Başlıca Hastalıklar

1. Phytophthora Gummozis (Kök Boğazı Çürüklüğü)

Limon en hassas narenciyedir; gövde dibinden sızıntı, kabuk çürümesi.

• Önleme: Drenaj, sırt dikim, aşı yeri toprağın 10 cm üstünde.
• Tedavi: Fosetil-Al sistemik enjeksiyon + hasta kabuk kazıyıp bakırlı macun.

2. Tristeza Virüsü (CTV)

Sour orange anaç üzerinde limonda hızlı ölüm.

• Önleme: Sertifikalı fidan + dirençli anaç.

3. Mal Secco

Limonun klasik düşmanı; dallarda solgunluk + iletim demetlerinde turuncu renklenme.

• Mücadele: Hasta dal kesim, bakırlı ilaç; sertifikalı fidan.

4. Karaleke (Phoma tracheiphila / Diaporthe citri)

• Bakır oksiklorit + mancozeb.

Başlıca Zararlılar

1. Akdeniz Meyve Sineği

Limon yıl boyu çiçek-meyve taşır → sürekli sineği risk.

• Sarı tuzak + spinosad lokal yem cezbedici.

2. Yaprak Galeri Güvesi (Phyllocnistis citrella)

Limonda en yaygın zararlı; genç sürgün ve yapraklarda gümüş tüneller. Genç ağaçlarda büyüme durdurur.

• Mücadele: Abamectin, spinosad; sürgün gelişim dönemi koruyucu.

3. Kabuklu Bit

• Yaz yağlama, piriproksifen.

4. Kırmızı Örümcek + Pas Akarı (Phyllocoptruta oleivora)

Pas akarı meyve kabuğunda gri-kahve sürtünme izi yapar; kalite düşer.

• Mücadele: Sülfür, abamectin; sürtünme izli meyveler hala yenebilir ama pazar değeri azalır.

IPM Programı

1. Yaprak dökümü: Bakırlı ilaç (mal secco önleme).
2. Tomurcuk patlama: 2. bakırlı + yağlama.
3. Sürgün dönemi: Yaprak galeri güvesi koruyucu.
4. Yıl boyu: Akdeniz sineği tuzaklı izleme.

Narenciyede Genel İlkeler

Narenciye türleri yarı tropikal bitkilerdir — kış soğuğuna ve dona çok hassastır. Türkiye'de en uygun bölgeler Akdeniz ve Ege kıyı şerididir. İç bölgelerde saksı kültürü ve kış koruması ile yetiştirilebilir.

İklim İstekleri

• Don eşiği: Limon −2 °C, portakal/mandalin −4 °C, kumkuat −7 °C'ye kadar kısa süreli dayanır. Uzun donlarda fidan kaybı yaşanır.
• Sıcaklık: Optimum vegetasyon 22–28 °C; 35 °C üstünde meyve dökümü olur.
• Nem: Yüksek bağıl nem (>%60) seviyesi çiçek tutumunu artırır.

Toprak ve Sulama

Hafif asidik–nötr (pH 6,0–7,0), drenajı iyi, organik maddece zengin tınlı topraklar idealdir. Tuzlu ve ağır killi topraklarda kök çürüklüğü görülür.

• Damla sulama tercih edilmelidir; gövde dibinde su göllenmemelidir.
• Yaz aylarında haftada 2 kez, ağaç başına 40–60 lt.
• Kış sulaması meyve drenajını sağlar ama soğuk artırma riski vardır → sabaha karşı yapılmaz.

Gübreleme

Narenciye sürekli yapraklı olduğu için 3 dönemde bölünmüş azot ister: Şubat, Mayıs ve Ağustos. Yaz başında potasyum sülfat meyve kalitesini ciddi artırır. Yapraklarda sararma + damarlar yeşil görünüyorsa demir noksanlığı vardır → demir sülfat veya şelatlı demir.

Don Koruması

• Sonbaharda gübrelemeyi keserek odunlaşmayı destekleyin.
• Kış öncesi gövde 80 cm'e kadar beyaz badana → güneş yanığı + don çatlağı önlenir.
• Kuvvetli don beklendiğinde sulama (toprak ısı tutar) + gece dumanlama veya kış örtüsü.

Saksı Kültürü

İç bölgelerde narenciye 40–60 lt drenajlı saksıda rahatça yetiştirilebilir. Kışın 5–10 °C arası, az sulanan, aydınlık iç mekânda korunur. Yazın bahçeye/balkona çıkarılır. Saksı toprağı: 1 torba hazır torf + 1 ölçü perlit + 0,5 ölçü organik gübre.