Sarı Lop

İncir (Ficus carica) Hakkında

İncir, Akdeniz iklimine ait, yılda iki ürün veren (turfanda + ana ürün) eşsiz bir meyvedir. Türkiye dünyanın en büyük kuru incir üreticisidir; Aydın bölgesi başlıca üretim alanıdır.

Çeşitler

• Sarılop: Kuru incir kraliçesi; Aydın bölgesinin standart çeşidi.
• Bursa Siyahı: Mor-siyah kabuk, çok aromatik, taze pazar.
• Bardakcık: İri yeşil meyve, taze tüketim.
• Beyaz Orak, Yeşil Göz: Yerli geleneksel çeşitler.

Tozlanma

Sarılop gibi Smyrna tipi çeşitler tozlanma için erkek incir (ilek) ve incir arısı (Blastophaga) ister — bahçeye 4'e 1 oranında ilek dikilir. Common tipi (Bursa Siyahı, Bardakcık) tozlanmaya gerek duymaz, tek başına meyve verir.

İklim ve Toprak

• Soğuk yarı dayanım: −12 °C altında dal donar; kök 1 m altında dayanır → ilkbahardan yeniden sürer.
• Sıcak ve nemli yaz ister — meyve çatlamasını sulama ile önle.
• Toprak: pH 6,0–7,5; kireçli kumlu-tınlı en iyisi.

Dikim ve Bakım

1. Mesafe: 4×6 m (dekara 40 ağaç).
2. Sulama: Yaz haftada 1 kez 30–40 lt; aşırı sulama meyve tadını siler.
3. Budama: Kış uyku döneminde hafif şekil; kuvvetli budama meyveyi azaltır.
4. Çoğaltma: Kök çeliği veya daldırma → çok kolay, hatta dal toprağa konunca tutar.

Hastalık ve Zararlılar

Endosepsis (kuru incir çürümesi), incir kanseri, kuş zararı başlıca sorunlardır. Eşek arısı + incir arısı ayrımı yapılmalı — incir arısı zararlı değildir, tozlanma için zorunludur.

Hasat

Turfanda Haziran sonu, ana ürün Ağustos–Eylül hasat. Sarılop kuru incir için dalda olgunlaşıp dökülür, yerden toplanır. Olgun ağaçtan 30–80 kg yaş, 8–20 kg kuru ürün alınır.

İncirde Başlıca Hastalıklar

1. Endosepsis (İç Çürüklük — Fusarium moniliforme)

Sarılop gibi Smyrna tipi incirde özel bir sorun; ilek arısı (Blastophaga) ile içeride başlayan çürüklük. Kuru incir kalitesini ciddi düşürür.

• Mücadele: Sağlıklı ilek (erkek incir) seçimi; ilek meyvelerinin gerektiği zaman toplanıp dağıtılması.

2. İncir Kanseri (Phomopsis cinerescens)

Dallarda kanser yaraları; ağaç zayıflar.

• Mücadele: Hasta dalın sağlamından kesimi + bakırlı ilaç + makas dezenfeksiyonu.

3. İncir Mozaik Virüsü (Fig Mosaic Virus — FMV)

Yapraklarda mozaik desenli sararma; verim düşer. Tedavi yok.

• Önleme: Sertifikalı fidan; akar (vektör) kontrolü.

Başlıca Zararlılar

1. İncir Kabuklu Biti (Ceroplastes rusci — Mum Kabuklusu)

İncirin en spesifik zararlısı. Dal ve gövdede beyaz mum benzeri kabuklu lekeler; ağaç zayıflar.

• Mücadele: Yaz yağlama + abamectin; aktif larva döneminde piriproksifen.

2. İncir Eşek Arısı (Vespa orientalis) ve Kuşlar — Hasat Kayıpları

Olgunlaşan incire saldırırlar; meyve içine girip yiyerek pazar değerini sıfırlar. İncir arısı (Blastophaga psenes) zararlı DEĞİLDİR — Smyrna incirin tozlanması için zorunludur, karıştırılmamalıdır.

• Mücadele: Eşek arısı yuvalarının imhası, arı tuzakları; kuşlar için file örtüsü.

3. İncir Kahverengi Akarı (Eotetranychus hicoriae)

Yaprakta sarı noktalanma.

• Mücadele: Akarisid; doğal düşman koruması.

IPM Özeti

İncirde kabuklu bit + hasat dönemi eşek arısı/kuş kontrolü birincil önceliklerdir. Sertifikalı fidanla başlayan bahçede virüs sorunu çoğu zaman görülmez.

Meyve Fidanlarında Genel İlkeler

Aşağıdaki ilkeler tüm meyve fidanları için ortaktır. Her tür için özel bilgileri ilgili kategori sekmesinde bulabilirsiniz.

Anaç Seçimi

Anaç, fidanın boyunu, toprağa adaptasyonunu, hastalık dayanımını ve verim çağına giriş süresini belirler. Bodur anaçlarda (örn. elma için M9, ayva için BA29) erken meyve ve düşük boy avantajı vardır; çöğür/yarı bodur anaçlarda uzun ömür ve kuraklık dayanımı öne çıkar. Toprağınızın derinliği ve sulama imkânınız anaç seçimini belirleyen iki ana faktördür.

Tozlayıcı (Pollinator)

Birçok meyve türü kendine kısırdır — yani aynı çeşitten yapılan tozlanmada meyve tutmaz. Bu yüzden bahçeye en az 2 farklı, çiçeklenme dönemi çakışan çeşit dikilmelidir. Genel kural: her 8 ana çeşit ağacına 1 tozlayıcı ağaç. Arı kovanı bulundurmak verim için %20–40 fark yaratır.

Soğuklama İhtiyacı

Yaprağını döken meyve türleri kış aylarında +7 °C'nin altında belirli saat dinlenmek zorundadır (chilling requirement). Yetmediği bölgelerde tomurcuk açılmaz, çiçek silkimi olur, ürün düşer. Türünüzün soğuklama saatini bölgenizin ortalama soğuklama saati ile karşılaştırın.

Dikim Mesafesi ve Yönlendirme

• Sıra yönü: Mümkünse Kuzey–Güney → her ağaç eşit güneş alır.
• Mesafe: Anacın kuvvetine ve toprak verimliliğine göre belirlenir; bodur sistemlerde sıra üzeri 1,5–3 m, klasik sistemlerde 4–6 m.
• Çukur: 60×60×60 cm, alt katmana iyi yanmış çiftlik gübresi + fosfor karıştırılır.
• Aşı yeri toprak hizasının 5–10 cm üzerinde kalmalıdır.

İlk Yıl Bakım

1. Dikim sonrası taç budaması: ana gövde 80–100 cm, 3–4 yan dal seçimi.
2. Can suyu (20 lt) + sonraki 2 ay haftada 1 kez 15–20 lt sulama.
3. Kök boğazına malç (saman, ağaç kabuğu) → nem + yabani ot kontrolü.
4. İlk yıl meyveler kopartılır → fidan kök ve sürgün gelişimine yönelir.

Yıllık Bakım Takvimi

• Aralık–Şubat: Kış budaması, bordo bulamacı, gövdeyi badana.
• Mart: Uyanma öncesi azotlu gübre.
• Nisan–Mayıs: Çiçeklenme: ilaçlama YOK (arı koruması), don tehlikesinde sulama.
• Haziran–Ağustos: Yaz sulaması ve seyreltme.
• Eylül–Kasım: Hasat, sonbahar gübrelemesi, dökülen yapraklar toplanır (hastalık kaynağı).